Qompas Magazine #6

Juni 2017: alfa
Studeren is ook goed met geld omgaan

Hiphoppers zijn woordkunstenaars

Taalwetenschapper Vivien Waszink is vanaf haar twaalfde al gek op hiphop. Nu doet ze er onderzoek naar. Onlangs ontdekte ze dat sommige rappers een grotere woordenschat hebben dan de schrijver Harry Mulisch. Hoe goed ben jij eigenlijk in straattaal? Doe de STRAATTAAL QUIZ hieronder en test je woordkennis! 

"Rappers zijn creatief met taal. Ze verzinnen nieuwe woorden."

In hiphopteksten zitten vaak meer unieke woorden dan in de boeken van sommige Nederlandse schrijvers, bleek onlangs uit onderzoek waarbij jij betrokken was. Hoe kan dat?

“We hebben 4000 woorden onderzocht van dertig rappers uit een aantal verschillende hiphopnummers. Die hebben we vergeleken met de eerste 4000 woorden uit boeken van vier bekende Nederlandse schrijvers: Harry Mulisch, Ilja Leonard Pfeiffer, Louis Couperus en Multatuli. Sommige rappers gebruiken meer verschillende woorden dan bijvoorbeeld Harry Mulisch in De ontdekking van de hemel.”

Zijn rappers dus creatiever dan Nederlandse schrijvers?

“In dit onderzoek ging het niet om hoe zij de woorden gebruiken, alleen om de hoeveelheid verschillende woorden. Maar het is zeker waar dat veel rappers creatief met taal zijn. Niet alleen verzinnen ze nieuwe woorden, bijvoorbeeld feunen (‘relaxen’, ‘chillen’); ze spelen ook met de verschillende betekenissen van de woorden. Zoals rapper Winne in de zin: ‘Wij zijn ziek zij zijn hypochonder’. ‘Ziek’ betekent ook ‘cool’ en een hypochonder denkt dat hij ziek is, maar is het niet. Veel woorden die rappers verzinnen komen uiteindelijk in het woordenboek terecht. Denk bijvoorbeeld aan blingbling, pimpen of pattas.”

Veel raps gaan toch over vrouwen, drank, drugs en geweld?

“Dat is óók zo, maar niet alleen. Er komen ook maatschappelijke onderwerpen in voor. Vaak gaat het om bragging en boasting. Een beetje bluffen, overdrijven, laten zien dat je de beste bent. Bijvoorbeeld in het nummer Back-Up van Zwart Licht rapt Leeroy: ‘Wie komt met lines die zelfs Amy niet kan handelen, dus homey whine niet, (…) m’n huis uit’. Vrij vertaald: ‘Leeroys lines (lyrics) zijn zo sterk dat zelfs Amy (Winehouse) ze niet aankan’. Daarnaast betekent to whine ook zeuren of dreinen en dat verwijst ook naar de achternaam van de zangeres, net als het woord huis. Ik vind deze vondsten prachtig.”

Waar moet een goede rap aan voldoen?

“Ik heb wel eens hiphoplessen gegeven. Dan gaf ik scholieren een lijstje met rapingrediënten. Bijvoorbeeld: een metafoor (beeldspraak), die ook een woordspeling is, zoals: Fris als februari en cooler dan een pinguïn in een vriestas. Fris en cool betekenen allebei ook ‘geweldig’ en ‘stoer’, maar in de vergelijking wordt gespeeld met een andere betekenis, want in februari is het vaak niet zo warm en een pinguïn in een vriestas is echt heel koud.

Een bekende uitdrukking iets anders gebruiken doen ook veel rappers: ‘Ze hebben wel de riemen maar ze weten niet te roeien’. Veel bijvoeglijke naamwoorden met een negatieve of neutrale betekenis, hebben in de hiphop een positieve betekenis: ‘moeilijk’, ‘lauw’, ‘wreed’, ‘gruwelijk’, betekenen allemaal ‘geweldig’. Hiphoppers gebruiken bestaande woorden in een nieuwe betekenis, zo betekent nederhop ‘Nederlandse hiphop’. Of ze vormen nieuwe woorden van bestaande woorden, bijvoorbeeld gangsterlijkheid (gangster zijn).”

Heb je er later in je studie of beroep iets aan dat je goed bent in rappen?

“Je kunt boeken of gedichten schrijven, maar ook in het bedrijfsleven is het handig als je pakkende, originele teksten en slogans kunt verzinnen. Bij reclame wordt vaak gebruik gemaakt van woordspelingen en verschillende betekenissen van woorden of uitdrukkingen. Als je daar goed in bent heb je een voorsprong. Denk bijvoorbeeld ook aan studies in de communicatie of sales (als je iets wilt verkopen).”

Heb je zelf wel eens een rap gemaakt?

“Ik luister er al sinds mijn twaalfde naar. Ik houd van de woordspelingen en van hoe rappers een thema uitwerken. Het opvallende taalgebruik fascineert me. Maar er zelf een schrijven: nee. Dat laat ik graag aan de experts.”

Open dagen

Rijksuniversiteit Groningen
Een dag student Psychologie
15 dec 2017
Marnix Academie
Meeloopdag Academische pabo
15 dec 2017
Rijksuniversiteit Groningen
Een dag student Pedagogische Wet.
15 dec 2017
Rijksuniversiteit Groningen
Een dag student Pedagogische Wet.
15 dec 2017
Hogeschool Inholland
Open Dag
16 dec 2017
Hogeschool Leiden
Open Dag
16 dec 2017
Academie Verloskunde (AVAG)
Open dag
16 dec 2017
Schoevers Meet and Greet
16 dec 2017
NHL Stenden Hogeschool
Open Dag Hogere Hotelschool
18 dec 2017
Hogeschool van Amsterdam
Meeloopdag Toegepaste Psychologie
18 dec 2017
Marnix Academie
Meeloopdag Pabo
18 dec 2017
Marnix Academie
Meeloopdag Academische pabo
18 dec 2017
Schoevers Hogeschool
Schoevers Open Avond
19 dec 2017
Hogeschool voor de Kunsten Utrecht
Open Avond HKU Kunst en Economie
19 dec 2017
Marnix Academie
Meeloopdag Pabo
19 dec 2017

Colofon

Uitgave

Qompas Magazine #6 schooljaar ’16-‘17 juni editie

QM! is een uitgave van Qompas StudieKeuze, dé online lesmethode voor studie- en beroepskeuze, en verschijnt drie keer per jaar.

Fotografie

Charlotte Schapendonk, Rob Bosboom

Tekst

Mayke Calis

Eindredactie

Mirjam Bergervoet, Mayke Calis

Technische ondersteuning

André van der Plas, Rob Bosboom, Maurice van de Ree

Advertenties/advertorials

Neem contact op met: hogeronderwijs@qompas.nl
of: Jeike Wink: jcw@qompas.nl
Dorothy Pillen- Warmerdam: dpw@qompas.nl

Met dank aan

Charlotte Schapendonk, Coen Teeuw, Femke van der Wolde, Julia de Bluts, Laurens den Brok, Myrna Reinhard, Nick Veldheer, Noortje Laureijs, Nynke Klijn, Sarah Guest, Vivien Waszink

Neem contact met ons op

Contactpersoon: Mirjam Bergervoet
Delftse Jaagpad 1e
2324 AA Leiden

T +31 (0) 71 - 581 55 81
info@qompas.nl

www.qompas.nl

Vorige edities

magazine cover

QM januari 2017

magazine cover

QM september 2016

magazine cover

Qompas Magazine Schooljaar 2015 - 2016

magazine cover

QM juni 2017

U gebruikt een verouderde browser, daardoor is QM! helaas niet leesbaar.

Tip: Installeer een webbrowser die up to date is, zoals bijvoorbeeld de nieuwste Microsoft Internet Explorer, Mozilla Firefox of Google Chrome.